s›z ‹htilâli’nin getirdi¤i milliyetçilik
düflüncesinin S›rplar aras›nda
yay›lmas›, Avusturya ve
Rusya’n›n k›flk›rt›c› faali-
yetleri, XVIII. yüzy›lda Os-
manl›-Avusturya savafl-
lar› nedeniyle S›rbistan
topraklar›n›n savafl alan›
hâline gelmifl olmas›, S›r-
bistan’daki yeniçerilerin
bask›lar›, S›rp isyan›n›n
bafll›ca nedenleri olmufl-
tur.
Kara Yorgi’nin çevre-
sinde toplanan S›rplar,
1804’te ayakland›lar. Ka-
ra Yorgi, gerçek amac›n›
gizlemek için, asi yeniçe-
rilere karfl› ayakland›¤›n›
söyleyerek bu konuda padiflahtan emir ald›¤› fleklinde
propaganda yapt›. ‹lk zamanlarda, Osmanl› Hükûmeti de
bu propagandaya inand›. Bu nedenle Bosna Valisi Bekir
Pafla’ya, Kara Yorgi’ye yard›mc› olmas› bildirildi. Osman-
l› kuvvetlerinden ve Müslümanlardan da yard›m gören
Kara Yorgi, Belgrad’a girdi. Yeniçeri zorbalar› kaçmak zo-
runda kald›. Belgrad’›n zapt› ve yeniçerilerin ezilmesi üze-
rine, Osmanl› Hükûmeti, S›rplara da¤›lmalar›n› bildirdi.
Bunun üzerine Kara Yorgi, gerçek amac›n› a盤a vurdu.
‹stekleri kabul edilmedikçe emrindeki güçlerin da¤›lmaya-
caklar›n› bildirdi.
1795
n
İstanbul’da büyük bir yangın çıktı (8 Temmuz).
Hasır İskelesi’nde çıkan ve 11 saatte Balıkpazarı,Taşçı-
lar, Balmumcular, Keresteciler, Zeytinyağcılar, Nalburlar,
Kutucular, Kantarcılar, Sepetçiler çarşılarıyla pirinç mah-
zenleri ve Ahi Çelebi Camii civarı tamamen yandı.
n
Küçükçekmece’de Azadlı Baruthanesi kuruldu.
n
İstanbul’da Kasımpaşa Mevlevihanesi inşa edildi.
n
Mühendishane-i Berri-i Hümayun bünyesinde
Mühendishane Matbaası kuruldu.
Mühendishane Mat-
baası:
Nizam-ı Cedit hare-
ketinin bir parçası olarak eğiti-
me açılan Mühendishane’de,
yenilikleri yaygınlaştırmak
amacıyla bir de matbaa ku-
rulması düşünüldü. Bunun için
bir süredir kapalı durumdaki
İbrahim Müteferrika’nın kur-
duğu matbaanın araç ve ge-
reçleri 1797’de satın alındı ve
Hasköy’deki Mühendisha-
ne’ye nakledildi. Matbaa ta-
kımları elden geçirilip Fransız-
ca kitap basmak amacıyla
Lâtin hurufatı da temin edildi.
Burada basılan ilk kitaplar
Mahmut Raif Efendi’nin “Tab-
leau des nouveaux reglemens
de I’Empire Ottoman”
(1798), Mütercim Âsım’ın
“Tıbyan-ı Nafi der Tercüme-i
Burhan-ı Katı” (1799) ve An-
toine Fanton’un “Tarif de do-
uane”dır (1802).
Mühendishane Matbaası, yer
darlığı dolayısıyla 1802’de Ka-
palıfırın semtine, 1803’te de
Üsküdar’da Harem İskelesiYo-
kuşu’nun başındaki Boyacı Han’ına taşındı. Burada Dâ-
rü’t-tıbâati’l-Cedideti’l-Ma’mure adıyla faaliyet gösteren
matbaanın nazırlığını yine Abdurrahman Efendi yürüttü.
Burada ilk olarak Mehmet Birgivî’nin “Risale-i Birgivî”
(1803), Mahmut Raif Efendi’nin “Cedid Atlas Tercüme-
si” (1803) ve Seyyit Mustafa’nın “Diatribe de I’ingéni-
eur” (1803) adlı kitapları basıldı. Bu matbaa 1824’te
İstanbul tarafına taşındıktan sonra çeşitli adlar alarak
günümüze kadar geldi.
III. SEL‹M DÖNEM‹ OLAYLARI
III. Selim’in mi¤ferlerinden biri
Mühendishane
Matbaas›’nda bas›lan
ilk kitaplardan Mahmud
Raif Efendi’nin “Tableau
des nouveaux
reglemens de
d’ Empire Ottoman”
adl› eserinin kapa¤›
(‹stanbul Ansiklopedisi)
Mahmud Raif Efendi’nin Mühendishane Matbaas›’nda bast›rd›¤›
co¤rafya kitab›ndan “Cedid Atlas” bölümü
