1859
n
Sultan Abdülmecit’i ortadan kaldırmaya yönelik
darbe girişimi (Kuleli Vak’ası) ortaya çıkarıldı
(14 Eylül).
Sultan Abdülmecit’i ortadan kaldırmak, şeriata dayalı bir
yönetim kurmaya yönelik darbe girişiminde bulunanlar,
Kuleli Kışlası’nda yargılandıkları için bu olaya “Kuleli Va-
k’ası” denilmiştir. Tanzimat Fermanı’nın getirdiği yenilik-
lere ve özellikle de azınlıklara eşit haklar tanınmasına
karşı çıkan İslâmcı çevreler, Fedailer Cemiyeti adında
gizli bir cemiyet kurdular. Cemiyetin varlığını ve eylem
hazırlığında olduğunu haber alan hükûmet, cemiyetin
Tophane’deki Kılıç Ali Paşa Camii’ndeki toplantısını ba-
sıp, elebaşlarını yakaladı. Kısa süren yargılama sırasında
sanıklar, amaçlarının padişahı ortadan kaldırmak ve şe-
riat ilkelerine dayalı bir hükûmet kurmak olduğunu iti-
raf ettiler. Mahkeme, sanıklardan dördünü ölüm cezası-
na çarptırdı. Sultan Abdülmecit, bu cezayı ömür boyu
hapse çevirdi.
n
Eflâk ve Boğdan’ın bir voyvoda tarafından
yönetilmesi kabul edildi (25 Eylül).
n
Sadrazam Âli Paşa görevden alındı, yerine Kıbrıslı
Mehmet Emin Paşa getirildi (18 Ekim).
n
Sadrazam Kıbrıslı Mehmet Emin Paşa görevden
alındı (23 Aralık).
n
Tanzimat Meclisi Başkanı Mütercim Mehmet
Rüştü Paşa, sadrazam oldu (24 Aralık).
1860
n
Lübnan’da çıkan olayların büyümesi üzerine
Hariciye Nazırı Fuat Paşa, Lübnan’a gitti
(27 Mayıs).
n
Sadrazam Mütercim Mehmet Paşa görevden
alındı (27 Mayıs).
n
Kıbrıslı Mehmet Emin Paşa sadrazam oldu
(28 Mayıs).
n
Avrupa’dan Suriye’ye asker gönderilmesine ilişkin
Paris mukavelesi imzalandı (5 Eylül).
SULTAN ABDÜLMEC‹T DÖNEM‹ OLAYLARI
‹LK DIfi BORÇLANMA
GERÇEKLEfi‹YOR
K›r›m Savafl› bafllad›¤›n-
da devletin malî durumu
son derece kötüydü. Savafl›n
getirdi¤i a¤›r masraflar› karfl›-
lamada zorlanan devlet, ilk
kez d›fl borç alma zorunda kal-
d› (24 A¤ustos 1854). Lond-
ra’da imzalanan antlaflma ile
‹ngiltere ve Fransa’dan befl mil-
yon ‹ngiliz alt›n› al›nd›. Al›nan
borca M›s›r’›n y›ll›k vergisi, ‹zmir
ve Suriye gümrüklerinin geliri kar-
fl›l›k gösterildi. Daha sonra 1855,
1858 ve 1860’ta yeni d›fl borçlar al›nd›. Bu arada Beyo¤-
lu sarraflar›ndan al›nan borçlar da 80 milyon alt›n liray›
aflt›. Bunlar için rehin verilen mücevherlerle borç senetle-
rinin bir bölümü yabanc› tüccar ve bankerlerin eline geç-
ti. Afl›r› borçlanmay› sert bir flekilde elefltirmesi nedeniyle
Sadrazam Âli Pafla görevden al›nd› (18 Ekim 1859).
DIfi BASKILAR ARTIYOR
Ekim 1859’da ‹ngiltere, Fransa, Avusturya, Prusya
ve Rusya, Bab›âli’ye bir nota vererek, Islahat Ferma-
n›’nda belirtilen yeni düzenlemelerin bir an önce gerçek-
lefltirilmesini istediler. Bunun gerçekleflmesi için ayr› ay-
r› müdahalede bulunacaklar›n› da ifade ettiler. Bu konu-
da Rusya ilk ad›m› atarak, Bosna-Hersek ve Bulgaris-
tan’daki Hristiyanlar›n durumunu uluslararas› bir kuru-
lun incelemesini istedi. Bu sorun çözülmeden Lübnan
olaylar› yeniden alevlendi (1860). Ard›ndan fiam olayla-
r› ç›kt›. Bu kar›fl›kl›klar s›ras›nda Hollanda ve Ameri-
kan konsoloslar› öldürüldü.
C‹DDE OLAYLARI
1858’de Cidde’de, baz› k›flk›rtmalar sonucu,
büyük bir toplulu¤un Hristiyanlar üzerine yürüme-
si ile olaylar bafllad›. Dinî bir flekil alan kavgay›,
güvenlik güçleri önleyemedi. Bu arada ‹ngiliz ve
Frans›z konsoloslar› öldürüldü. Cidde önlerine ge-
len ‹ngiliz ve Frans›z savafl gemileri, intikam
amac›yla flehri bombalad›lar. Olaylarda elebafl›
olarak gördükleri kiflileri yakalay›p idam ettiler. Bu
O
T U Z
B
‹ R ‹ N C ‹
O
SMAN L I
P
AD ‹ fi AH I
S
U L T AN
A
B DÜ LME C ‹ T
PAD‹fiAHLAR ALBÜMÜ
498
