1845
n
Lübnan’da ıslahat yapmakla görevlendirilen
Hariciye Nazırı Mehmet Şekip Efendi, Beyrut’a
ulaştı (14 Eylül).
1846
n
Sultan Abdülmecit,Varna gezisine çıktı
(29 Nisan).
n
Mısır Valisi Mehmet Ali Paşa, İstanbul’a geldi
(19 Temmuz).
n
Sadrazam Mehmet Emin Rauf Paşa görevden
alındı, yerine Hariciye Nazırı Koca Mustafa Reşit
Paşa getirildi (28 Eylül).
n
Ünlü besteci Hammamizade İsmail Dede Efendi
öldü (30 Kasım).
İsmail Dede Efendi 1778’de İstanbul’da doğdu. Babası
Süleyman Ağa, Cezzar Ahmet Paşa’nın mühürdarı ola-
rak uzun yıllar Filistin ve Lübnan’da görev yaptı. Daha
sonra İstanbul’a yerleşen Süleyman Ağa, Şehzadeba-
şı’ndaki Acemoğlu hamamını işletti. Bu nedenle Dede
Efendi’ye “Hammamizade” denmiştir. İlk müzik eğitimi-
ni Uncuzade Mehmet Emin Efendi’den aldı. Başdefter-
darlıkta memurluk görevini sürdürürken, bir yandan da
Yenikapı Mevlevihanesi’ne devam etti. 1799’da “çile”si-
ni tamamlayarak “dede” odu. İlk bestelediği şarkısı “Zül-
fündedir benim baht-ı siyahım”, çok geçmeden saraya
ulaştı ve III. Selim’in dikkatini çekti. Bir süre sonra saray
fasıl heyetine girdi. İsmail Dede Efendi, III. Selim, II. Mah-
mut ve Sultan Abdülmecit’ten büyük destek gördü.
1846’da hacca giden İsmail Dede Efendi, burada kole-
raya yakalandı ve öldü.
SULTAN ABDÜLMEC‹T DÖNEM‹ OLAYLARI
kaybetti; fakat, M›s›r’›n yönetimini, çocuklar›na ve torun-
lar›na kazand›rd›. Bu olay, Osmanl› ‹mparatorlu¤u’nun,
bir valisinin ayaklanmas›n› bast›ramayacak kadar
güçsüz oldu¤u sonucunu ortaya ç›kard›. Rusya, Os-
manl› ‹mparatorlu¤u üzerindeki himaye hakk›n› kay-
betmekle beraber, Karadeniz’deki güvenli¤ini sa¤lad›.
‹ngiltere, Mehmet Ali Pafla’n›n M›s›r’da güçlü bir dev-
let kurmas›n› önleyerek, Hindistan deniz yolunu ko-
rumufl oldu. M›s›r sorununda Mehmet Ali Pafla’y› des-
tekleyen Fransa, kendi ç›karlar›na uygun bir sonuç el-
de edemedi.
TANZ‹MAT FERMANI HAYATA GEÇ‹R‹L‹YOR
Gerçeklefltirilen yeniliklerin bafll›calar› flunlard›r: Mer-
kezî yönetimi güçlendirmek amac›yla, valilerin yetkileri
azalt›ld›. Vilayet ve kazalarda kurulan meclislerde halk›n
yönetime kat›lmas› sa¤land›. Her eyaletten, yörelerinin
gereksinmelerini bildirmek üzere ikifler temsilci ‹stanbul’a
ça¤r›ld›. ‹stanbul’dan her bölgeye gönderilen imar meclis-
leri çal›flmaya bafllad›. Maliye, Fransa’daki teflkilâtlanma
temel al›narak düzenlendi. Malî yetkiler, idare amirlerin-
den al›narak defterdarlara verildi. Vergilerin belirlenmesi
vilayet meclislerine, toplanmas› da “muhass›l” ad› verilen
vergi memurlar›na b›rak›ld›. ‹ltizam yöntemi kald›r›ld›.
Aflar vergisi her y›l eflit olarak al›nmaya baflland›. Hristi-
yanlardan al›nan vergilerin toplanmas›nda patrikhanele-
rin arac›l›¤› kabul edildi. Ticaret meclisleri kuruldu.
1840’ta “kaimei mutebere” ad›yla ilk k⤛t para ç›kar›ld›.
Karfl›l›¤›n›n olmamas›, k›sa zamanda sahtelerinin bas›l-
mas› nedeniyle halk›n itibar etmedi¤i bu para, piyasadan
geri çekildi. Muhass›l uygulamas›yla umut etti¤i vergiyi
toplayamayan devlet, bir süre sonra yeniden iltizam sis-
temini uygulamaya bafllad›.
485
Tanzimat Ferman›’n›n okunuflunu betimleyen bir resim
(Tablo:
Feyhaman Duran)
Hammamizade ‹smail Dede Efendi
(Tablo: Cemal Dündar)
Sultan Abdülmecit’in gençli¤i
