1921
n
Eski Sadrazam Mısırlı Sait Halim Paşa, Roma’da
bir Ermeni komitacı tarafından öldürüldü
(6 Aralık).
1922
n
Averof zırhlısı, Samsun’u bombaladı (7 Haziran).
n
Eski Harbiye Nazırı ve Başkumandan Vekili
Enver Paşa,Tacikistan’da Bolşeviklerle savaşırken
öldü (21 Temmuz).
1881’de İstanbul’da doğan Enver Paşa, 1899’da Harp
Okulu’nu ve 1902’de Harp Akademisi’ni bitirdi. Üsküp,
Selânik ve Manastır dolaylarında Rum ve Bulgar çete-
leriyle yapılan çatışmalara katıldı. 1907’de İttihat veTe-
rakki Cemiyeti’ne girdi. II. Abdülhamit’e Meşrutiyeti ye-
niden ilân ettirmek amacıyla dağa çıktı. 1908’de Ma-
kedonya genel müfettişliğine, 1909’da Berlin askerî
ataşeliğine atandı. 31 Mart Olayı’nda İstanbul’a dö-
nüp, Hareket Ordusu’na katıldı. 1911’de gönüllü olarak
gittiği Trablusgarp’ta İtalyanlarla savaştı. Balkan Savaşı
başlayınca yurda döndü. 1913’te düzenlediği Babıâli
Baskını ile İttihat ve Terakki’nin iktidara gelmesini sağ-
ladı. Edirne’yi kurtaran kuvvetlerin ön saflarında yer al-
dı. Rütbesi albaylığa, kısa bir süre sonra da tuğgeneral-
liğe yükseltildi (1914). Şehzade Süleyman Efendi’nin
kızı Naciye Sultan ile evlenip saraya damat oldu. Os-
manlı Devleti’nin, I. Dünya Savaşı’na girmesinde başlıca
rolü oynadı. Savaşın sonunda İttihatçıların diğer ileri ge-
lenleriyle birlikte ülkeden ayrıldı. Odesa’ya, Berlin’e ve
daha sonra Moskova’ya gitti. Orta Asya ve Anadolu
Türklerini bir bayrak altında toplamak için çalıştı. Kur-
tuluş Savaşı’na katılmak için yaptığı girişimler Mustafa
Kemal tarafından geri çevrildi. Eylül 1920’de Bakû’de-
ki Doğu Ulusları Kurultayı’na katıldı. Batum’da Türkiye
Şûraları Partisi’ni kurdu. Daha sonra Türkistan’a giden
Enver Paşa, burada Ruslara karşı verilen bağımsızlık
mücadelesinin başına geçti. Belcivan’a düzenlediği bir
saldırı sırasında, Bolşeviklerle savaşırken öldürüldü ve
Çeğen köyünde gömüldü.
VI. MEHMET DÖNEM‹ OLAYLARI
• ‹zmir bölgesi d›fl›nda bütün Bat› Anadolu, Af-
yon’dan Kayseri’ye kadar uzanan çizginin güneyin-
de kalan topraklar, ‹talyan nüfuz bölgesi olacakt›.
• Osmanl› Devleti, 50.700 kiflilik bir askerî güce sa-
hip olacakt›. Bunun 35 bini jandarma, 15 bini asker
olacak; ordunun a¤›r silâhlar› ve uçaklar› bulunma-
yacakt›. Deniz kuvveti, 13 savafl gemisini geçeme-
yecekti.
• Az›nl›klara en genifl haklar verilecekti.
• Kapitülâsyonlardan bütün devletler yararlanacakt›.
SONUN BAfiLANGICI
Padiflah VI. Mehmet ve Sadrazam Damat Ferit Pafla,
23 Nisan 1920’de Ankara’da kurulan TBMM Hükû-
meti’ne karfl› her türlü olana¤a baflvurarak kesin bir
mücadeleye giriflti. Bu mücadelede en güçlü silâhla-
r›, ‹ngiliz uçaklar›yla Anadolu’ya da¤›t›lan fetvalar-
d›. Yay›mlanan fetvalar, Anadolu’nun birçok yöre-
sinde isyanlar ç›kmas›na neden oldu. ‹stanbul, Bi-
rinci ‹dare-i Örfiye Divan-› Harbi, Mustafa Kemal ve
arkadafllar›n› 11 May›s 1920’de idama
mahkûm etti. Bu karar 13 May›s
1920’de, Ali Kemal’in yönetti¤i Pe-
yam-› Sabah Gazetesi’nde yay›m-
land›. Halife ve padiflah VI. Meh-
met, bu karar› 24 May›s 1920’de
onaylad›.
575
Sevr Antlaflmas›na göre Osmanl› Devleti’nin iflgal ordular› taraf›ndan paylafl›lmas›n›
gösteren harita
VI. Mehmet (Vahdettin)’in saltanat›n›n
beflinci y›l›nda ç›kar›lan alt›n “yar›m lira”
Enver Pafla
