1867
n
Sadrazam Âli Paşa, olağanüstü görevle Girit’e
hareket etti (2 Ekim).
n
Sadrazam Âli Paşa, Girit’e geldi (4 Ekim).
1868
n
Girit’te ilk ıslahat esasları ilân edildi (4 Ocak).
n
Girit’in idarî ve adlî teşkilâtına ait yeni esaslar
getirildi (15 Şubat).
n
Sadrazam Âli Paşa, Girit’ten İstanbul’a geldi
(29 Şubat).
n
Şura-yı Devlet (Danıştay) kuruldu (1 Nisan).
n
İstanbul’da Alman Lisesi açıldı (11 Mayıs).
Alman ve İsviçrelilerden oluşan Alman mektebi, idare
cemiyeti tarafından açıldı. Birinci Dünya Savaşı’nın so-
nunda kapanan okul, 1924’te yeniden öğrenime açıldı.
n
Son halife Abdülmecit Efendi doğdu (29 Mayıs).
n
Ecnebilere mülkiyet hakkı verildi (9 Haziran).
n
Galatasaray Lisesi (Mekteb-i Sultanî) açıldı
(1 Eylül).
Türkiye’de ilk kez Batı örneğine göre ve lise düzeyinde
kurulan okul olan Galatasaray Lisesi, 1 Eylül 1868’de
öğretime başladı. Okul, 1867’de Paris’e yaptığı gezide
liseleri inceleyen Sultan Abdülaziz’in isteği ve Sadrazam
Âli Paşa ile Hariciye Nazırı Saffet Paşa’nın çabalarıyla
kuruldu. Okulun açılma amacı, her dinden ve her ulus-
tan öğrencileri bir okul çatısı altında kaynaştırmak ve
Osmanlılık kavramına sağlam bir temel hazırlamaktı.
Okul, 341 öğrenciyle öğretime başladı. Öğrencilerin üç-
te biri Türk’tü ve sınavla parasız öğrenim görme olana-
ğı sadece Türk çocuklarına tanınmıştı. Lise düzeyindeki
öğrenim süresi 5 yıldı. Daha sonra ilk ve orta kısımlar
kurularak, öğrenim süresi 12 yıla çıkarıldı. Öğretim
Türkçe ve Fransızca olarak yapılıyordu. Fransız İmpara-
toru III. Napolyon, okula zengin bir kütüphane hediye
etti.
SULTAN ABDÜLAZ‹Z DÖNEM‹ OLAYLARI
Mithat Pafla, Nifl ve Tuna valililikleri s›ras›nda, Bulga-
ristan’daki Panislâvizmin etkisini durdurmak için u¤raflt›.
Halk aras›ndaki huzursuzlu¤un nedenlerini araflt›r›p çö-
züm yollar› bulmaya çal›flt›. Ancak, ne yap›l›rsa yap›ls›n,
Bulgarlar› memnun etmek mümkün olmad›. Ruslar›n sü-
rekli k›flk›rtmalar› sonucu Bulgarlar, 1876’da Filibe ve Pa-
zarc›k yak›nlar›nda isyan› bafllatt›lar. Ruslar›n silâhland›r-
d›¤› Bulgar köylüleri, Türk köylerini basarak halk› öldür-
meye bafllad› ve isyan k›sa zamanda yay›ld›.
G‹R‹T ‹SYANI
Girit’i kendi topraklar›na katmak isteyen Yunanis-
tan’›n k›flk›rtmalar› sonucu, 1866’da büyük bir isyan ç›k-
t›. Asiler, geçici bir hükûmet kurarak, Girit’in Yunanis-
tan’a ba¤land›¤›n› ilân ettiler. Osmanl› kuvvetleri isyan›
bast›rmak için harekete geçince Avrupa devletleri ifle ka-
r›flt›. Bab›âli, yabanc› devletlerin müdahalesini önlemek
amac›yla, Girit’e yeni bir düzen vererek, sorunu çözmek
istedi. Sadrazam Ali Pafla, Girit’e giderek, yap›lacak dü-
zenlemeyi aç›klad›. Buna göre; vergiler azalt›lacak; vali-
nin yan›nda, biri Müslüman, di¤eri Hristiyan iki dan›fl-
man bulunacak; yerel ve genel meclisler kurulacak; resmî
yaz›flmalar Türkçe ve Rumca yap›lacakt›. Böy-
lece, Girit’e özerklik veren bir yönetim flekli ge-
tirilmifl oldu. Yeni düzenlemenin uygulanma-
ya bafllamas›yla isyan yat›flt›. Ancak, Yuna-
nistan bu durumdan memnun olmad›. Çünkü
amac›, aday› kendine ba¤lamakt›. Bu nedenle
adaya gönüllüler göndermeye devam etti. Sadra-
O
T U Z
‹
K ‹ N C ‹
O
SMAN L I
P
AD ‹ fi AH I
S
U L T AN
A
B DÜ L AZ ‹ Z
PAD‹fiAHLAR ALBÜMÜ
510
Sultan Abdülaziz’in Londra seyahati an›s›na Londra Belediyesi’nce yapt›r›lan bronz
madalyan›n ön ve arka yüzlerinin görünümü
(J. S. B. Wyon)
Alman Lisesi
‹mparatoriçe Eugénie, ‹stanbul’a
geldi¤inde Bo¤az’da havai fifleklerle
karfl›lanm›flt›
(Illustration, 6 Kas›m 1869)
