1870
n
İlk ciddî mizah gazetesi olan Diyojen’in Türkçe
sayısı çıktı (24 Kasım).
Diyojen, ilk Türkçe mizah gazetesidir.
Önce Fransızca, daha sonra da Rum-
ca yayımlanan haftalık gazetenin ilk
Türkçe sayısı, 24 Kasım 1870’te
çıktı. Gazetenin başlığında, fıçı içine
oturmuş filozof Diyojen’in Büyük
İskender’le konuşmasını canlandı-
ran bir resim, onun altında da ün-
lü “Gölge etme, başka ihsan iste-
mem” sözü yer alıyordu. Teodor
Kasap’ın yönettiği gazetede Di-
rektör Ali Bey, Namık Kemal,
Ebuzziya Tevfik ve Ahmet Mit-
hat Efendi’nin genellikle im-
zasız yazıları yer aldı. Gazete
23. sayıdan itibaren haftada
iki, 143. sayıdan sonra da üç
kere yayımlandı. Halkın an-
ladığı bir dil kullandığı ve
Bektaşî sohbetlerinin alay-
cı üslûbu ile eleştiriler yaptığı için
çok tutuldu ve beğenildi. Gazetenin son sayısı
9 Ocak 1873’te çıktı.
n
Basiret Gazetesi yayımlandı.
İstanbul’da cuma ve pazar günleri dışında yayımlanan
günlük Basiret Gazetesi’nin sahibi ve yönetmeni Basi-
retçi Ali Efendi idi. Diğer gazetelerden daha özenli, ha-
berleri daha güvenilir bir gazete olarak ilgi gördü.Yazar-
ları arasında Ahmet Mithat, Ali Suavi, Suphi Paşazade
Ayetullah, Muharrir İsmail Efendi, Mustafa Celalettin
Paşa ve Halet Bey gibi ünlü isimler vardı. Basiret,
1870-1871 Prusya-Fransa Savaşı’nda yazılarıyla Prus-
ya’yı destekledi. Bu nedenle Prusya Başbakanı Bis-
marck, gazetenin sahibini Prusya’ya davet etti ve ken-
disine yeni baskı makineleri armağan etti.Ali Suavi’nin,
Çırağan Sarayı baskınından, bir gün önce gazetede üs-
tü kapalı bir şekilde söz etmesi üzerine gazete kapa-
tıldı; sahibi Kudüs’e sürgün edildi.
SULTAN ABDÜLAZ‹Z DÖNEM‹ OLAYLARI
y›da Katolik Marunî öldürüldü.
Yabanc› müdahalesini önlemek
için Bab›âli, Hariciye Naz›r› Fuat
Pafla’y› ola¤anüstü yetkiyle Lüb-
nan’a gönderdi. Fuat Pafla, ald›¤›
sert önlemlerle olaylar› yat›flt›rd›.
1861’de ‹stanbul’da toplanan
Avrupa Komisyonu, “Lübnan Ni-
zamnamesi” (Beyo¤lu Protokolü) ile bölgede ye-
ni bir yönetim fleklinin kurulmas›na karar verdi.
Buna göre; Lübnan, imtiyazl› bir sancak oldu. Lüb-
nan Sanca¤›, Bab›âli taraf›ndan atanan bir Hristi-
yan mutasarr›f taraf›ndan yönetilecek ve Lübnan’da
çeflitli cemaatlerin temsil edildi¤i on kiflilik bir meclis
bulunacakt›. Asayiflinin kendi jandarmas› taraf›ndan
sa¤lanaca¤› ve özel bir vergi sisteminin uygulanaca¤›
sancak, Beyrut, Sayda ve Trablusflam’› kaps›yordu.
MISIR SORUNU
Sultan Abdülaziz’in 1863’te M›s›r’a yapt›¤› gezinin
bir amac› da, bu eyaletin merkeze olan ba¤l›l›¤›n› güçlen-
dirmekti. Ancak, bu geziden beklenilen sonuç al›namad›.
M›s›r Valisi ‹smail Pafla’n›n iste¤i do¤rultusunda valili¤in
babadan o¤ula geçmesi kabul edildi. M›s›r valilerine “h›-
div” unvan› verildi (1867). Böylece, M›s›r h›divleri kendi
iç ifllerinde tam yetkiye kavufltular. 1873’te ç›kar›lan bir
fermanla da bu haklar› onayland›.
SULTAN ABDÜLAZ‹Z’‹N AVRUPA SEYAHAT‹
Sultan Abdülaziz, Fransa ‹mparatoru III. Napolyon’un
daveti üzerine, Avrupa seyahatine ç›kt›. 21 Haziran
1867’de Sultaniye vapuru ile ‹stanbul’dan hareket eden
Sultan Abdülaziz’e bu seyahatinde veliaht Murat Efendi,
ikinci veliaht Abdülhamit Efendi, padiflah›n on yafl›ndaki
o¤lu Yusuf ‹zzettin Efendi ve Hariciye Naz›r› Fuat Pafla re-
fakat ettiler. 30 Haziran’da Paris’e gelen Sultan Abdüla-
ziz, ‹mparator III. Napolyon taraf›ndan askerî törenle kar-
fl›land›.
513
Diyojen Gazetesi’nin ilk say›s›
Basiret
Gazetesi’nin ilk
say›s›
Abdülaziz döneminde ç›kar›lan bak›r 40 para
Sultan Abdülaziz tu¤ral› gümüfl le¤en ve sabunluk
