1875
n
Tünel, işletmeye açıldı (17 Ocak).
1867’de İstanbul’a gelen Fransız mühendis Eugene
Henri Gavand, Galata’yı Pera’ya (Beyoğlu) bağlayacak
bir proje hazırladı. 1869’da bu proje ile ilgili olarak Os-
manlı hükûmeti ile bir anlaşma imzaladı. 1871’de tü-
nelin kazılmasına başlandı. Genişliği 6,6 m, yüksekliği
4,6 m, uzunluğu 573 m olan Tünel, 17 Ocak 1875’te
işletmeye açıldı. Şeyhülislâm, yeraltından giden arabalar-
da insan taşımanın caiz olmadığı yolunda fetva verince,
önceleri yalnız hayvan taşındı. Bir süre sonra herhangi
bir tehlikenin olmadığı görüldüğünden, fetva değiştirildi
ve yolcu taşımaya da başlandı. Tünelin rayları çift hat
olarak döşenmişti. Her hatta, üzeri açık iki vagondan
oluşan birer katar vardı. Bunlar kayış biçiminde bir kab-
lo ile birbirine bağlıydı. İki katar aynı zaman hareket edi-
yor, biri Galata’dan Beyoğlu’na çıkarken, diğeri de Be-
yoğlu’ndan Galata’ya iniyordu.
n
Hersek’te isyan çıktı (13 Nisan).
n
Sadrazam Hüseyin Avni Paşa görevden alındı (25
Nisan).
n
Bahriye Nazırı Sakızlı Esat Paşa sadrazam oldu
(26 Nisan).
n
Sadrazam Sakızlı Esat Paşa görevden alındı, yer-
ine Şura-yı Devlet Reisi Mahmut Nedim Paşa
getirildi (26 Ağustos).
SULTAN ABDÜLAZ‹Z DÖNEM‹ OLAYLARI
ras›nda Genç Osmanl›lar› Fransa’dan ç›kard›. Mustafa Fa-
z›l Pafla’n›n, Sultan Abdülaziz ile görüflüp kendini ba¤›fl-
latmas› üzerine, Genç Osmanl›lar korumas›z kald›lar. Ce-
miyet üyelerinden Mehmet, Reflat ve Nuri beyler, Cenev-
re’de “‹nk›lâp” ad›yla bir gazete ç›karmaya bafllad›lar. ‹n-
k›lâp Gazetesi, sadece Bab›âli’yi elefltirmekle kalmay›p
do¤rudan Sultan Abdülaziz’i hedef ald›. Sadrazam Ali Pa-
fla’n›n ölümünden sonra Genç Osmanl›lar, ‹stanbul’a
dönmeye bafllad›lar. Sadece Ali Suavi, Abdülaziz dönemi-
nin sonuna kadar Avrupa’da kald›.
Genç Osmanl›lar, Osmanl› ‹mparatorlu¤u’nda ilk defa
ilkeli ve teflkilâtl› bir muhalefeti bafllatt›lar. Meflrutiyet yö-
netimini savundular. Vatan, millet, anayasa, hürriyet gibi
kavramlar› Osmanl› siyasî edebiyat›na onlar kazand›rd›lar.
OSMANLI MAL‹YES‹ ‹FLÂS ED‹YOR
Afl›r› harcamaya ve e¤lenceye düflkün olan Sultan Ab-
dülaziz, al›nan malî önlemlerin sa¤lad›¤› geçici ferahl›ktan
cesaret alarak, harcamalar›n› 1867’den sonra art›rmaya
bafllad›. Saray halk› yine kalabal›klaflt›. Avrupa’dan al›-
nan borçlarla saraylar, köflkler yap›lmaya baflland›. ‹ç is-
yanlar sebebiyle askerî harcamalar›n da artmas›, parasal
s›k›nt›n›n daha da artmas›na neden oldu. 1871’de Ali Pa-
fla’n›n ölümünden sonra sadrazam olan Mahmut Nedim
Pafla, padiflah›n keyfî tutumuna kay›ts›z flarts›z teslim ol-
du. Saray›n istedi¤i paray› sa¤layabilmek için her yola
baflvurdu. Sonunda d›fl borçlar›n faizinin
yar›s›n› nakit, yar›s›n› da hisse sene-
di ç›kar›p, borcu borçla ödemek zo-
runda kald›. Böylece Osmanl› maliye-
sinin iflâs›n› ilân etmifl oldu (1875).
519
Tünel’in
1884
tarihinde
girifli ve
içten
görünümü
Abdülaziz ad›na
piyano için bestele-
nen vals
“Invitationàla
Valse“
(Valse Davet)
Sultan Abdülaziz’e ait gümüfl sürahi ve bardak
