1893
n
Yazar Nabizade Nâzım 29 yaşında öldü
(6 Ağustos).
1864’te İstanbul’da doğan Nabizade Nâzım, Mühen-
dishane-i Berrî-i Hümayun’u bitirdi (1884). Daha sonra
kurmay subay oldu. Harp Okulu’nda öğretmenlik yaptı.
1893’te kemik vereminden öldü. Türk edebiyatında
“Karabibik” ile gerçekçilik, “Zehra” ile natüralizm akım-
larının ilk temsilcilerinden biri olarak tanınır.
n
Orhun Yazıtları okundu (25 Kasım).
Türk tarihinin ve edebiyatının ilk yazılı belgesi kabul edi-
len Orhun Yazıtları, Danimarkalı Türkolog Wilhelm
Thomsen tarafından okundu.
1894
n
İstanbul’da deprem oldu (17 Ağustos).
Depremde en büyük zararı Kapalıçarşı gördü.
n
Aşiret Mekteb-i Hümayunu açıldı (14 Eylül).
Arap aşiret beylerinin çocuklarını yetiştirip eğitmek
amacıyla Beşiktaş Akaretler’de açılan okula 12-16 yaş
arasındaki çocuklar alınıyordu. Okula daha sonraları
Arap gençleri dışında Doğu Anadolu aşiretleri ve diğer
aşiretlerden gelenler de kabul edildi. ÖğrencilereTürkçe,
Osmanlı terbiyesi, ülke yönetimi, askerlik ve Fransızca gi-
bi dersler veriliyordu. Okulu bitirenler Harbiye, Bahriye
ve Mülkiye’de staj gördükten sonra bölgelerinde subay,
öğretmen ve yönetici olarak görev alıyorlardı.
n
İkdam Gazetesi, yayın hayatına girdi (5 Temmuz).
Ahmet Cevdet tarafından dilde sadeleşme veTürkçülük
akımının öncüsü olarak yayımlanmış günlük gazetedir.
Sarayla uyumlu bir yayın sürdürmesine rağmen arada
bir kapatılan bu gazete, II. Abdülhamit tarafından des-
teklenerek rotatif baskıya ilk geçen gazetelerdendir.
II. Meşrutiyet döneminde 40 bin tiraja yükselen, kapatıl-
dığı dönemlerde Yeni İkdam veya İktiham adları ile ya-
yınına devam eden İkdam’da; Halit Ziya Uşaklıgil, Ah-
met Rasim, Cenap Şahabettin, Ahmet Emin Yalman,
Hüseyin Cahit Yalçın ve Ali Naci Karacan gibi ünlü ka-
lemler de yetişti. 31Aralık 1928’de yayın hayatı son bul-
du.
II. ABDÜLHAM‹T DÖNEM‹ OLAYLARI
KIBRIS’IN ‹NG‹L‹ZLER
TARAFINDAN ‹fiGAL‹
Ayastefanos Antlaflmas› imzaland›-
¤›nda, ‹ngiltere baflbakan› olan Disraeli,
bar›fl koflullar›n› ö¤renince, Akdeniz’de
kuvvetler dengesinin bozuldu¤unu öne sü-
rerek, K›br›s ve ‹skenderun’un iflgal edilmesi-
ni ve Osmanl› ‹mparatorlu¤u ile ittifak yap›lmas›-
n› istedi. ‹stanbul’daki ‹ngiliz Büyükelçisi Iayard, Kafkas-
lardan geliflen Rus tehlikesine karfl›, Osmanl› ‹mparator-
lu¤u’na yard›m etmeyi ve ittifak kurmay› teklif ederken
iki koflul ileri sürdü. Bu koflullar flunlard›:
• Osmanl› ‹mparatorlu¤u’nun Asya’daki topraklar›n-
da yaflayan Hristiyanlar›n durumunu düzeltmek
için Bab›âli, resmen teminat vermelidir.
• ‹ngiltere’nin yard›m sözünü yerine getirebilmesi
için, Suriye ve Anadolu sahillerine yak›n bir yer, ‹n-
giltere’ye verilmelidir. Bu konuda K›br›s, uygun bir
yerdir. ‹ngiltere, aday› sadece askerî amaçla kulla-
nacak; Rusya, Anadolu’da iflgal etti¤i yerleri terk
ederse, ‹ngiltere adadan çekilecektir.
Bab›âli, bu öneriyi önce kabul etmek istemedi. Ancak,
‹ngiliz elçisinin gerekirse adan›n zorla iflgal edilece¤ini bil-
dirmesi üzerine, ‹ngiltere’nin K›br›s ile ilgili iste¤i 4 Hazi-
ran 1878’de kabul edildi. Yap›lan antlaflmaya göre:
1) K›br›s, hukuken Osmanl› topra¤› say›lacak, yöneti-
mi ise ‹ngiltere’ye ait olacak.
2) ‹ngiltere, Rusya’n›n Do¤u Anadolu’ya sald›rmas›
hâlinde gerekli yard›m› yapacak.
Temmuz 1878’de ‹ngiliz askerleri K›br›s’a ç›kt›.
FRANSIZLAR TUNUS’U ‹fiGAL ED‹YOR
1830’da Cezayir’i iflgal eden Fransa, ayn› tarihte Tu-
nus’ta malî kurulufllar oluflturarak, Tunus beylerini afl›r›
ölçüde borçland›rd›. Al›nan borçlar› ödeyemez duruma ge-
len Tunus’ta 1869’da “Milletleraras› Borç Komisyonu”
kuruldu. Bu komisyon, alacaklar›n› tahsil için Tunus’un
gelirlerine el koydu. 1878’de Berlin’de bar›fl görüflmeleri
devam ederken, Almanya Baflbakan› Bis-
mark, Fransa’ya Tunus’u teklif etti. Bunun
nedeni, 1870’te Frans›zlardan ald›klar› Al-
sas-Loren’i unutturmakt›. Bu arada ‹ngiltere de,
K›br›s’›n kendileri taraf›ndan iflgalini kabul etmesi karfl›l›-
¤› olarak Fransa’n›n Tunus’u almas›na ses ç›karmayaca-
PAD‹fiAHLAR ALBÜMÜ
540
‹kdam
Gazetesi’nin 25
Temmuz 1923
say›l› nüshas›
O
T U Z
D
Ö R DÜN C Ü
O
SMAN L I
P
AD ‹ fi AH I
I I . A
B DÜ L HAM ‹ T
II. Abdülhamit tu¤ral› alt›n
