1909
n
Sadrazam Kâmil Paşa görevinden istifa etti.
Dahiliye Nazırı Hüseyin Hilmi Paşa, sadrazam
oldu (13 Şubat).
n
Fecr-i Âti Encümen-i Edebisi Beyannamesi
yayımlandı (25 Şubat).
n
Magazin dergisi Şehbal yayın hayatına girdi
(1 Mart).
Hüseyin Sadettin tarafından çıkarılan dergi, haber ve
yorumlarıyla magazin dergiciliğine yenilik getirdi. Dünya
haberlerinin yanı sıra kadın ve sağlık sorunları üzerinde
de durdu. Dergi 100. sayıda kapandı.
n
31 Mart İsyanı başladı. Sadrazam Hüseyin Hilmi
Paşa istifa etti. Hariciye Nazırı Tevfik Paşa
sadrazam oldu (13 Nisan).
n
Adana’da Ermeniler olay çıkardı (14 Nisan).
n
Hareket Ordusu İstanbul’a geldi (24 Nisan).
n
II. Abdülhamit tahttan indirildi (27 Nisan).
II. ABDÜLHAM‹T DÖNEM‹ OLAYLARI
Cemiyete ba¤l› subaylardan Resneli Niyazi Bey,
400 adam›yla Resne’de da¤a ç›kt›. Onu Binbafl› Enver
(Pafla) ve Yüzbafl› Eyüp Sabri (Akgöl) ve di¤erleri izledi.
Olaylar› önlemek için ‹stanbul’dan gönderilen fiemsi Pa-
fla, Manast›r’da öldürüldü. Onun yerine görevlendirilen
Müflir Tatar Osman Fevzi Pafla kaç›r›ld›. Cemiyet, II. Ab-
dülhamit’e Kanun-i Esasî’yi yürürlü¤e koymas› ve Me-
buslar Meclisi’ni açmas› konusunda son bir kez uyar›
telgraf› çekti. Olaylar›n giderek genifllemesinden endiflele-
nen II. Abdülhamit, Kanun-i Esasî’nin yürürlü¤e girdi¤ini
ilân etti (23 Temmuz 1908).
31 MART OLAYI
‹kinci Meflrutiyet’in ilân›ndan befl ay sonra Mebuslar
Meclisi aç›ld›. Ülkede büyük bir özgürlük havas› esmeye
bafllad›. Meclis’in aç›lmas›ndan bir süre sonra, ‹ttihat ve
Terakki Cemiyeti’nin karfl›tlar›, Ahrar ad›yla bir siyasî
grup oluflturdular. Bunlar, Meclis’te konuflmalar›yla, ga-
zetelerde yaz›lar›yla ‹ttihat ve Terakki’yi fliddetle elefltir-
meye bafllad›lar. ‹ttihat ve Terakki’nin karfl›tlar› daha çok
tutucu kiflilerdi. Bunlardan Volkan Gazetesi sahibi Dervifl
Vahdeti ile gazetenin baflyazar› Hasan Fehmi, yaz›lar›yla
müthifl bir din propagandas› yaparak halk› k›flk›rt›yorlar-
d›. Bu arada Avusturya ve Rusya elçileri de, “Siz Müslü-
mans›n›z, meflrutiyet sizin neyinize” diyerek halk› k›flk›rt-
maktayd›lar. Bütün bu k›flk›rt›c› faaliyetler, ‹stanbul’da
büyük bir ayaklanman›n ç›kmas›na neden oldu. 8 Nisan
1909’da Hasan Fehmi, Galata köprüsünde vuruldu. Bu-
nu bahane eden muhalifler, olay› büyüttüler. ‹ttihat ve
Terakki Cemiyeti, Selânik’ten getirdi¤i Avc› taburlar›na
güvendi¤i için, giderek artan gösterileri fazla ciddiye al-
mad›. Halbuki, Ahrar F›rkas› ile ‹ttihad-› Muhammedî
Cemiyeti, Avc› taburlar› aras›nda gizliden propaganda
yap›p askerin bir k›sm›n› elde etmifllerdi. 31 Mart 1909
(13 Nisan) günü, Avc› taburlar›ndan baz›
bölükler, Mebuslar Meclisi’nin kap›s›n›
tutarak “fleriat isteriz!” diye ba¤›rmaya
bafllad›lar. K›flk›rtmalar sonucu di¤er as-
kerler de isyanc›lara kat›ld›lar. ‹syan bü-
yüdü. Asiler, özellikle genç subaylar› ve ga-
zetecilerden baz›lar›n› öldürdüler.
Bu kar›fl›kl›k s›ras›nda asiler, ‹ttihat ve Terak-
ki’nin ileri gelenlerinden Tanin Gazetesi Baflyazar› Hüse-
yin Cahit Yalç›n’a benzettikleri Lâzkiye Mebusu Emin
Arslan’› ve Adliye Naz›r› Nâz›m Pafla’y› öldürüp
Bahriye Naz›r› R›za Pafla’y› yaralad›lar.
O
T U Z
D
Ö R DÜN C Ü
O
SMAN L I
P
AD ‹ fi AH I
I I . A
B DÜ L HAM ‹ T
PAD‹fiAHLAR ALBÜMÜ
550
‹lmiye s›n›f›na
mensup
milletvekillerinden
Elmal›l› Küçük
Hamdi Efendi’nin
kaleme ald›¤›
Hâl Fetvas›
Mustafa Kemal’in de görevli oldu¤u
Hareket Ordusu subaylar›
