551
HAREKET ORDUSU
‹STANBUL’A GELD‹
‹syan haberi Selânik’te du-
yulunca, genç subaylar ile
‹ttihat ve Terakki Cemi-
yeti hemen harekete
geçtiler. 14 Nisan
1909’da Selânik’te
bir miting düzenle-
nip olay›n önemi
üzerinde duruldu.
3. Ordu bünyesin-
de haz›rlanan ve
gönüllülerden olu-
flan özel birlikler
(Hareket Ordusu),
trenle Selânik’ten ‹s-
tanbul’a hareket etti.
Yeflilköy’e ulaflan Hare-
ket Ordusu’nun komutan›
Mahmut fievket Pafla, kurmay
baflkan› da Kola¤as› Mustafa Ke-
mal’di. Hareket Ordusu, 24 Nisan 1909
günü Sirkeci, Aksaray, Edirnekap› yönlerinden ‹s-
tanbul’a girdi. Taksim, Beyo¤lu, Harbiye, Kurtulufl
ve Feriköy’de yap›lan sokak çat›flmalar› sonucunda
isyanc›lar da¤›t›ld› ve elebafllar› yakaland›. Suçlular
yarg›lan›p fliddetle cezaland›r›ld›. Bu arada, isyan›
k›flk›rtanlar›n bafl›nda gelenlerden Volkan Gazete-
si’nin sahibi ve ‹ttihad-› Muhammedî Cemiyeti’nin
baflkan› Dervifl Vahdeti de idam edildi.
II. ABDÜLHAM‹T TAHTTAN ‹ND‹R‹LD‹
Hareket Ordusu, Yeflilköy’e
geldi¤inde Mebuslar ve Âyan
Meclisi üyeleri de Yeflil-
köy’e geldiler ve burada
Meclis-i Millî olarak
topland›lar. Eski sad-
razam Sait Pafla’n›n
baflkanl›¤›nda top-
lanan Meclis, Ha-
reket Ordusu’nun
lehinde bir duyuru
yay›mlad›. Meclis,
ayaklanmay› k›fl-
k›rtt›¤› ileri sürülen
II. Abdülhamit’i
tahttan indirmeye
karar verdi (25 Nisan
1909). Âyan Meclisi
üyesi Gürcü Arif Hikmet
Pafla, Draç mebusu (millet-
vekili) Arnavut Esat Toptani
Pafla, Ermeni cemaati temsilcisi
Aram Efendi, Musevî cemaatinden Selâ-
nik mebusu Emanuel Karasu Efendi’den olu-
flan bir heyet, Meclis ad›na II. Abdülhamit’e, taht-
tan indirildi¤ini bildirdi (27 Nisan 1909). II. Abdül-
hamit, Selânik’te Alatini Köflkü’ne gönderildi. Bal-
kan Savafl› bafllay›nca II. Abdülhamit, ‹stanbul’a
getirildi (1 Kas›m 1912). Yaflam›n›n kalan k›sm›n›
Beylerbeyi Saray›’nda tamamlayan II. Abdülhamit,
10 fiubat 1918’de öldü. Cenazesi Divanyolu’ndaki
II. Mahmut Türbesi’ne gömüldü.
II. Abdülhamit’in
Beylerbeyi
Saray›’ndaki
çal›flma odas›
II. Abdülhamit’in
çift tu¤ral› gümüfl
buhurdanl›k
II. Abdülhamit
