1915
n
Irak Cephesi’nde İngilizlere karşı Selmanpâk
Savaşı kazanıldı. General Townshend
kumandasındaki İngiliz ordusu, Kût-ül Amare’ye
çekildi (22 Kasım).
n
İtilâf Devletleri kuvvetleri Çanakkale Cephesi’nden
çekilmeye başladılar (19 Aralık).
1916
n
Çanakkale savaşları sona erdi. İngilizler ve
Fransızlar, Çanakkale’deki son kuvvetlerini de geri
çektiler (3 Ocak).
n
VeliahtYusuf İzzettin Efendi intihar etti (1 Şubat).
Sultan Abdülaziz’in büyük oğlu ve son halife Abdülme-
cit’in de büyük kardeşi olan Yusuf İzzettin Efendi, veli-
ahtlıktan uzaklaştırılacağı ve Sultan Reşat’tan sonra
tahta çıkarılmayacağı endişesine kapılıp ve Zincirliku-
yu’daki köşkünün harem dairesindeki yatak odasında,
bilek damarlarını kesmek suretiyle intihar etti.
n
Kût-ül Amare’de kuşatılan General Townshend,
17 bin kişilik kuvvetiyle teslim oldu (29 Nisan).
n
Edirne müdafii Şükrü Paşa öldü (5 Haziran).
n
İngilizler tarafından satın alınmış olan Mekke
Emiri Şerif Hüseyin, Osmanlı Devleti’ne karşı isyan
etti (27 Haziran).
V. MEHMET (REfiAT) DÖNEM‹ OLAYLARI
Osmanl› Devleti, I. Dünya Sa-
vafl›’nda Çanakkale, Kafkasya,
Filistin, M›s›r, Hicaz, Irak, Roman-
ya, Galiçya ve Makedonya cephe-
lerinde savaflt›.
KAFKAS CEPHES‹
Savafl›n ilân› ile birlikte
Ruslar, sald›r›ya geçerek,
Türk topraklar›na girdiler
(Kas›m 1914). Baflko-
mutan Vekili Enver Pafla,
Kafkaslardan yap›lacak
bir sald›r›n›n, bölgedeki
Müslüman halk›n ayaklan-
mas›na ve bu suretle sa¤lanacak destekle baflar›ya ulafl›-
laca¤›na inan›yordu. Asl›nda, Enver Pafla’y› bu düflünce-
ye yönelten Almanlard›. Enver Pafla’n›n cepheye giderek
do¤rudan yönetti¤i Sar›kam›fl Harekât›, büyük felâketle
sonuçland›. 1915’te yeniden sald›r›ya geçen Ruslar,
1916 y›l› bafllar›nda Erzurum, Mufl, Bitlis, Trabzon ve Er-
zincan’› ele geçirdiler.
Çanakkale Savafllar›ndan sonra, Do¤u Cephesinde gö-
revlendirilen Mustafa Kemal, Ruslar› yenerek Mufl ve Bit-
lis’i geri ald›. 1917’de Rusya’da ihtilâl ç›k›nca, bölgeyi bo-
flaltan Ruslar›n iflgal ettikleri yerler yeniden ele geçirildi.
Rusya, savafltan çekildi ve Üçlü ‹ttifak Devletleri ile
Brest-Litovsk Antlaflmas›’n› imzalad› (3 Mart 1918). Os-
manl› Devleti bu antlaflma ile daha önce Berlin Antlaflma-
s› ile Rusya’ya b›rakm›fl oldu¤u Kars, Ardahan ve Ba-
tum’u topraklar›na katt›.
ÇANAKKALE CEPHES‹
Bu cephe, ‹tilâf Devletleri taraf›ndan aç›ld›. Cephe-
nin aç›lma nedeni, ‹ngiltere ve Fransa’n›n, Bo¤azlar
yolu ile Rusya’ya yard›m etmek istemeleriydi. Rus-
ya’n›n, Do¤u Avrupa’da ve Kafkaslarda savafl› sürdüre-
bilmesi, müttefiklerinin yard›m›na ba¤l›yd›. ‹ngiltere ve
Fransa, Orta Avrupa’daki kuvvetlerine dokunmadan, Bo-
¤azlar yolu ile Rusya’ya yard›m etmeye karar verdiler.
Bu cephenin aç›lmas›yla, ayn› zamanda, ‹stanbul ele ge-
çirilecek; Süveyfl kanal› ve Hint yolu üzerindeki Türk bas-
k›s› kald›r›lacak; Osmanl› Devleti bar›fla zorlanm›fl olacak-
t›. Bu amaçlarla ‹ngiliz ve Frans›z donanmas›, 19 fiubat
1915’ten itibaren Çanakkale Bo¤az›’n›n iki taraf›ndaki
Türk savunma hatlar›n› bombard›mana bafllad›lar.
563
‹ngiliz Generali Townshend, Kut’ül-Amâre Savafl›’nda Cemal
Pafla’ya teslim oluyor
Enver Pafla
V. Mehmet Reflat’›n Dolmabahçe Saray›’ndaki foto¤raf›
(Foto¤raf: Photo
Apollon)
