1916
n
Ruslar, Bayburt’u işgal ettiler (15 Temmuz).
n
Ruslar, Gümüşhane’yi işgal ettiler (20 Temmuz).
n
Ruslar, Erzincan’ı işgal ettiler (24 Temmuz).
n
Sina Cephesi’nde, 4. Ordu’nun İkinci Kanal
Harekâtı da başarısızlıkla sonuçlandı
(27 Temmuz).
n
Tamburî Cemil Bey öldü (4 Ağustos).
9 Mayıs 1871’de İstanbul’da doğan Cemil Bey, vali yar-
dımcılığı, elçilik ve yargıçlık görevlerinde bulundu. On ya-
şında kendi kendine keman ve kanun çalmayı öğrendi.
Daha sonra kendini tamamen tambura verdi. Ağabeyi
Ahmet Bey’den makam ve usul,Aleksan Efendi’den de
nota öğrendi. Cemil Bey, yaklaşık 150 plak doldurdu.
Bunların 100 kadarı tambur, kemençe, yaylı tambur, vi-
yolonsel ve lavta taksimidir. Cemil Bey’in ünü, plakları
vasıtasıyla ülkenin her yanına yayıldı.
n
Mustafa Kemal Paşa, Bitlis ve Muş’u Ruslardan
geri aldı (7-8 Ağustos).
n
BinbaşıYakup Cemil kurşuna dizildi (11 Eylül).
İttihat ve Terakki’nin ünlü silâhşorlarından olan Yakup
Cemil, Rumeli’de eşkıya izlemekle ün kazanmıştı. İttihat
ve Terakki’ye girdikten sonra, gözüpek oluşu kadar, di-
siplinsiz hareketleriyle de dikkati çekmişti. 1913’te En-
ver Bey (Paşa) ile birlikte Babıâli Baskını’na katılmış ve
Harbiye Nazırı Nâzım Paşa’yı öldürmüştü. Yakup Ce-
mil’in daha sonra Enver Paşa ile yolları ayrıldı. Enver Pa-
şa’ya suikast plânladığı iddiasıyla tutuklandı. Divan-ı
Harp’te yargılananYakup Cemil, idam cezasına çarptı-
rıldı.
n
Türk kuvvetleri, Sina Cephesi’ndeki El-Ariş’ten geri
çekilmeye başladı (16 Aralık).
1917
n
Müzik öğretmeni yetiştirmek amacıyla Darülelhan
açıldı (1 Ocak).
n
Sadrazam Sait Halim Paşa istifa etti. Dahiliye
Nazırı Talat Paşa, sadrazam oldu (3 Şubat).
n
Kudüs, İngilizler tarafından işgal edildi (9 Şubat).
n
Rumî takvim ile Gregorien takvimi arasındaki on
üç günlük fark düzeltildi (21 Şubat).
n
İngiliz uçakları, İstanbul’u bombaladı (9 Mart).
n
Bağdat, İngilizler tarafından işgal edildi (11 Mart).
n
Rusya’da Bolşevik İhtilâli başladı (12 Mart).
n
Gazze Savaşı kazanıldı (26 Mart).
V. MEHMET (REfiAT) DÖNEM‹ OLAYLARI
Zaman zaman çok fliddetlenen bu bombard›manlar
18 Mart’a kadar devam etti.
‹ngiliz ve Frans›z donanmalar›n›n 18 Mart 1915 günü
Çanakkale Bo¤az›’n› geçme giriflimleri, a¤›r yenilgiye u¤-
ramalar›yla sonuçland›. Türk kuvvetleri karadan at›lma-
d›kça, Bo¤azlar›n geçilemeyece¤ini anlayan ‹ngilizler,
25 Nisan 1915’te Gelibolu Yar›madas›’na asker ç›kard›lar.
Bu bölgede 19. Tümen komutan› olarak bulunan Musta-
fa Kemal, Ar›burnu, Conkbay›r› ve Anafartalar’da göster-
di¤i baflar›larla savafl tarihine örnek zaferler ekledi. Özel-
likle Anafartalar’daki baflar›s›ndan dolay› kendisine “Ana-
fartalar Kahraman›” unvan› verildi. Çanakkale’nin kara-
dan da geçilemeyece¤ini anlayan ‹tilâf Devletleri, Ocak
1916’da Gelibolu’yu boflaltmak zorunda kald›lar.
Çanakkale savafllar›, üstün düflman kuvvetleri
karfl›s›nda bile, iyi komutanlar›n elinde Türk askeri-
nin yenilemeyece¤ini bütün dünyaya gösterdi. Ça-
nakkale ruhu, ayn› zamanda Millî Mücadele ruhu-
nun bafllang›c› oldu.
Çanakkale zaferi ile Gelibolu Yar›madas›’n›n ve
‹stanbul’un, ‹tilâf Devletleri’nin eline geçmesi ön-
lendi. Bu arada müttefiklerinden yard›m alama-
yan Rusya’da ihtilâl ç›kt›. Çarl›k Rusyas› y›k›ld›
PAD‹fiAHLAR ALBÜMÜ
564
O
T U Z
B
E fi ‹ N C ‹
O
SMAN L I
P
AD ‹ fi AH I
V . M
E HME T ( R E fi A T )
V. Mehmet Reflat’›n, üstünde portresinin de yer ald›¤›
Çanakkale Savafllar› için yazd›¤› fliir
